Gücüksu: Göksun'un Kafkas Göçmeni Mahallesi

Kahramanmaraş'ın Göksun ilçesine bağlı Gücüksu, kentin merkezine yaklaşık 106 kilometre, ilçe merkezine ise 14 kilometre uzaklıkta yer alan bir mahalledir. Göksun'un genel coğrafyasına bakıldığında, ilçenin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.347 metredir ve ilçe, batısında Dibek Dağı, kuzeyinde Binboğa Dağları ile çevrilidir. Bu dağlık ve yüksek kesimde kurulan Gücüksu, adını ve kimliğini Kafkasya'dan getirdiği kültürel mirasından alır.

Kafkas Göçüyle Kurulan Bir Yerleşim

Gücüksu'nun tarihi, 1850'li yıllara, Kafkas halklarının Osmanlı topraklarına sürülmesi dönemine dayanır. Bu dönemde bölgeye gelen göçmenlerin, mahallenin temelini attığı düşünülmektedir. Mahalleye ilk yerleşen kişilerin Behli, Hacı İbrahim'in nenesi, Dabı'nın amcası ve Elbruz-Duk (İsmail Kahya) olduğu tahmin edilir. Bu isimler, kuruluş hikâyesinin önemli figürleri olarak aktarılır. Mahallenin ilk muhtarı ise Elbrus-Duk'tur. Yöre halkı tarafından mahalleye verilen Behliöyl adı, Çeçen dilinde Behlinin kasabası anlamına gelir. Bu adlandırma, yerleşimin ilk sakinlerinden Behli'ye duyulan saygıyı ve bağlılığı yansıtır.

Çeçen Kültürünün İzleri

Gücüksu'da Çeçen kültür gelenek ve görenekleri günümüzde de yaşatılmaktadır. Mahalle, çevre halk tarafından Gücük olarak da bilinir. Kafkasya kökenli bir yerleşim olması nedeniyle mahallede Kafkas kültürü hâkimdir. Bu kültürün en canlı örneklerinden biri, Lovzur adı verilen köy düğünleridir. Bu düğünler, neşeli ve coşkulu geçişleriyle bilinir. Mahallenin zengin yemek kültürü de dikkat çeker; Cırdıngış, Kurzunuş, Cepılgiş, Gılnış ve Hodutturg gibi kendine özgü adlara sahip yemekler, bu kültürel mirasın mutfaktaki yansımalarıdır.

Gücüksu'da her yıl şubat ayında Hayrat adı verilen bir kurban kesme töreni düzenlenir. Bu törende kesilen kurban etleri, başta yoksullar ve misafirler olmak üzere bütün köy halkına dağıtılır. Bu gelenek, dayanışma ve paylaşma kültürünün önemli bir parçasıdır. Son yıllarda ise ağustos ayında Mısır Festivali yapılmaktadır. Bu festival, mahallenin tarımsal üretimini ve toplumsal birliğini kutlayan yeni bir gelenek olarak öne çıkar.

Ekonomi ve Geçim Kaynakları

Gücüksu'nun ekonomisi büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa dayanır. Mahallede bu geleneksel uğraşların yanı sıra tatlısu havuz balıkçılığı da yapılmaktadır. Bu balıkçılık faaliyeti, mahallenin su kaynaklarından yararlanarak gelir elde etmesini sağlar. Göksun ilçesinin genelinde olduğu gibi, bu yörede de tarımsal üretim önemli bir geçim kaynağıdır. İlçenin başlıca tarım ürünleri arasında buğday, şekerpancarı, fasulye, nohut, elma ve üzüm yer alır. Göksun elması, kendine has aromasıyla ünlüdür ve bu ürün, ilçenin tarımsal kimliğinin önemli bir parçasıdır.

Göksun'un Tarihi ve Ulaşım

Gücüksu, bağlı olduğu Göksun ilçesinin tarihi dokusu içinde şekillenmiştir. Göksun'un bilinen tarihi, Asurlar ve Genç Hitit Dönemi ile M.Ö 1200'lü yıllara kadar uzanır. İlçede ilk siyasi teşekkül Mama Krallığı olmuştur. Ardından Asur Koloni Çağı ve Genç Hitit Dönemi yaşanmıştır. Kırıkkilise, Kazandere, Hacıkodal, Büyük Çamurlu, Küçük Çamurlu, Büyükkutu, Küçükkutu ve Değirmendere yerleşim alanlarında yapılan arkeolojik çalışmalarda Hitit dönemine ait çok sayıda höyük, kaya mezarı, tapınak ve sunak bulunmuştur. Göksun, Kapadokya Satraplığı, Selefkoslar, Romalılar ve Bizans dönemlerinde de önemli bir yerleşim olmuştur. Roma ve Bizanslılar döneminde Cocusus ya da Cocussos (Kokussos) olarak anılan ilçe, Ermeniler tarafından Kokson, Cosor gibi isimlerle adlandırılmıştır.

Göksun, Dulkadiroğulları Beyliği (1337) ile 1515 yılına kadar geçen 178 yıllık sürede beyliğin en önemli merkezlerinden biri olmuştur. 1522 yılında Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı hâkimiyetine girmiştir. Maraş Sancağı kurulunca bir dönem Elbistan'a bağlı bir nahiye olan Ahsendere sınırları içinde kalan Göksun, kısa bir süre Andırın nahiyesine bağlanmıştır. 16. yüzyılın başlarından 1907 yılına kadar nahiye olarak yapılandırılan Göksun, 21 Kasım 1907 tarihinde Sultan II. Abdülhamid'in iradesiyle kaza (ilçe) olmuştur. 1908 yılında Kahramanmaraş iline bağlanan ilçenin belediyesi de aynı yıl kurulmuştur. 2012 yılında Kahramanmaraş'ın büyükşehir olmasıyla birlikte köy tüzel kişilikleri sona ermiş ve Gücüksu gibi köyler mahalleye dönüşmüştür.

Göksun'a ulaşım, 07 Kasım 2020 tarihinde hizmete giren Kahramanmaraş-Göksun duble karayolu sayesinde kolaylaşmıştır. Bu yol, Göksun ile Kahramanmaraş merkezleri arasındaki mesafeyi 80 kilometreden 64 kilometreye, yolculuk süresini ise 80 dakikadan yaklaşık 40 dakikaya düşürmüştür. Gücüksu'ya ulaşmak için Göksun ilçe merkezinden 14 kilometrelik bir yol kat etmek gerekir. Bu yol, mahallenin hem ilçeye hem de kent merkezine bağlantısını sağlar.

Gücüksu, Kafkas göçmenlerinin kurduğu, Çeçen kültürünü yaşatan ve geçimini tarım, hayvancılık ve balıkçılıkla sağlayan bir mahalle olarak Göksun'un zengin tarihsel ve kültürel dokusunun önemli bir parçasıdır. Geleneklerini koruyarak yaşatan bu yerleşim, hem geçmişin izlerini hem de bugünün canlılığını bir arada sunar.

Kaynak: tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org
Görsel: gücüksu, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0